Trong phiên làm việc sáng ngày 10/12/2025, Quốc hội đã chính thức biểu quyết thông qua Luật Quy hoạch (sửa đổi) với tỷ lệ tán thành cao, đạt hơn 90% số đại biểu tham gia. Luật mới gồm 6 chương, 58 điều, và sẽ bắt đầu có hiệu lực từ ngày 01/3/2026. Một số điểm mới đáng chú ý bao gồm:
1. Nội dung điều chỉnh và hệ thống quy hoạch theo Luật Quy hoạch 2025
Luật Quy hoạch 2025 quy định đầy đủ và toàn diện về hoạt động quy hoạch, bao gồm lập, thẩm định, phê duyệt, công bố, cung cấp thông tin, đánh giá và điều chỉnh quy hoạch. Hệ thống quy hoạch được phân thành nhiều cấp độ khác nhau như quy hoạch cấp quốc gia, quy hoạch vùng, quy hoạch tỉnh, quy hoạch chi tiết ngành và quy hoạch đô thị – nông thôn; trong đó quy hoạch cấp quốc gia gồm quy hoạch tổng thể, quy hoạch không gian biển và quy hoạch sử dụng đất.
Thời kỳ quy hoạch được xác định theo chu kỳ 10 năm, bắt đầu từ năm có chữ số cuối là 1 và kết thúc vào năm có chữ số cuối là 0. Bên cạnh đó, tầm nhìn quy hoạch được xác định kéo dài tối thiểu 30 năm, nhằm bảo đảm định hướng phát triển dài hạn và bền vững. Riêng quy hoạch đô thị và nông thôn tiếp tục tuân theo quy định của pháp luật chuyên ngành để duy trì sự nhất quán trong toàn bộ hệ thống.
2. Tăng cường cơ chế giám sát hoạt động quy hoạch trong Luật Quy hoạch 2025
Luật Quy hoạch 2025 nhấn mạnh việc mở rộng cơ chế giám sát từ nhiều chủ thể khác nhau nhằm nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm giải trình. Quốc hội và Hội đồng nhân dân tiếp tục thực hiện giám sát theo thẩm quyền được giao trong luật về hoạt động giám sát. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam có vai trò phản biện xã hội, giám sát quy trình quy hoạch theo pháp luật chuyên ngành. Bên cạnh đó, cá nhân và tổ chức có quyền tham gia giám sát và tiếp cận thông tin quy hoạch theo pháp luật về dân chủ ở cơ sở và pháp luật về tiếp cận thông tin.
3. Các hành vi bị nghiêm cấm theo Luật Quy hoạch 2025
Luật Quy hoạch 2025 quy định chặt chẽ các hành vi bị nghiêm cấm nhằm đảm bảo tính minh bạch và khách quan trong quá trình quy hoạch. Các hành vi như lập, thẩm định hoặc điều chỉnh quy hoạch trái quy định; lập quy hoạch mang tính chỉ định sản phẩm, dịch vụ hay nhà đầu tư đều bị cấm tuyệt đối. Ngoài ra, luật cũng nghiêm cấm việc cản trở các cơ quan, tổ chức, cá nhân hoặc cộng đồng tham gia đóng góp ý kiến vào nội dung quy hoạch. Mọi hành vi cung cấp thông tin sai lệch, làm giả, tẩy xóa hoặc hủy hoại tài liệu quy hoạch đều bị xử lý.
4. Thẩm quyền lập và phê duyệt quy hoạch theo Luật Quy hoạch 2025
Luật Quy hoạch 2025 phân định rõ thẩm quyền lập và phê duyệt quy hoạch giữa các cơ quan trung ương và địa phương. Chính phủ chịu trách nhiệm tổ chức lập các quy hoạch cấp quốc gia như quy hoạch tổng thể, quy hoạch không gian biển và quy hoạch sử dụng đất. Các bộ, ngành được giao lập quy hoạch ngành và quy hoạch vùng theo phạm vi quản lý; trong khi đó, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có trách nhiệm lập quy hoạch tỉnh.
Thẩm quyền phê duyệt được quy định như sau:
- Quốc hội phê duyệt các quy hoạch cấp quốc gia;
- Thủ tướng Chính phủ phê duyệt quy hoạch vùng;
- Chính phủ quy định việc phê duyệt quy hoạch ngành.
- Bộ trưởng được giao phê duyệt quy hoạch chi tiết
- Chủ tịch UBND cấp tỉnh phê duyệt quy hoạch tỉnh, quy hoạch khảo cổ hoặc quy hoạch di tích theo phạm vi quản lý.
- Đối với quy hoạch đô thị và nông thôn tiếp tục được phê duyệt theo Luật Quy hoạch đô thị và pháp luật về xây dựng nông thôn
